Kursumlijska banja

Kursumlijska banja je jedna od nasih banja sa najslavnijom prosloscu, poznata po raznovrsnim, veoma lekovitim toplim i mineralnim vodama, posebno po mineralnom blatu. Za vreme svog "zlatnog" preioda razvoja od 1930. do 1941. godine, Kursumlijska banja je po turistickom prometu bila deveta banja u Srbiji i sesnaesta u Kraljevini Jugoslaviji. Od pet vrsta termomineralnih voda, nedovoljno poznatih koristi se samo jedna u Rehabilitacionom centru "Zubor".

Kursumlijska banja se nalazi u kotlinskom prosirenju doline reke Banjske, na 442 metara nadmorske visine, 11 km jugozapadno od Kursumlije. Banju okruzuju sa svih strana dobro posumljene kose i visovi do 900 m visine: Tresevina (645 m), Golimac (815 m), Crna cuka (889 m), Krs (636 m), Zdravkova cuka (889 m), Gudzaliste (737 m) itd. Od Kursumlije do Kurumlijske banje dolinom reke banjske vodi asfaltni put i postoje redovne autobuske veze tri puta dnevno.

Lekovito blato - Kursumlijska banja je raspolagala jedinstvenim mineralnim blatom u SFR Jugoslaviji, koje se vekovima stvaralo na blatnim izvoristima. Prema misljenju Aleksija Scerbakova, balneo-klimatologa svetskog glasa, bilo je to jedno od najlekovitijih mineralnih blata u Evropi. Danas se lekovito blato vestacki priprema mesanjem sulfidne termomineralne vode sa zemljom koja koja se uzima u neposrednoj okolini banjskog objekta.

Termomineralne vode - Kursumlijska banja raspolaze sa pet grupa toplih (25 - 68 °C) i mineralnih voda, koje se po balneoloskim osobinama svrstavaju u nekoliko najcenjenijih u Evropi. Glavna busotina daje 20 l/s vode od cega se za balneoloske potrebe i grejanje hotelsko-ugostiteljskih objekata koristi 17 l/s, a ostatak otice neiskorisceno u reku.

Hajducka cesma je od davnina omiljeno izletiste banjskih gostiju, sa pitkom i hladnom planinskom vodom, na 620 metara nadmorske visine. Udaljeno je oko 1.6 km ili pola sata umerenog hoda od centra banje, putem uz Krtocki potok. U ambijentu stare bukove sume uradjen je izvor na "tocak" sa nekadasnjim pojilistem, a postavljeni su poljski sto i klupe za odmor. Ova "Staza zdravlja" nastavlja dalje kroz sumu i livade oko Palamarskog visa i u povratku izbija na put koji vodi ka prevoju Prepolac, nekoliko stotina metara juzno od centra banje. Na prvom zavijutku puta za Ljusu, na oko 800 m od centra banje, nalazi se vidikovac sa koga se siri pogled na banjsko naselje i dolinu reke Banjske.